„Czerwony Kapturek szedł przez las…”. „A dlaczego sama?”. „Bo niosła koszyk babci”. „Ale ja bym nie poszła”. I nagle książka przestaje być najważniejsza. Zaczyna się rozmowa.
Wspólne czytanie z dzieckiem to coś więcej niż dojście od pierwszej do ostatniej strony. Kiedy Twoje dziecko pyta, komentuje albo wymyśla własną wersję wydarzeń, historia staje się czymś, co tworzycie razem.
Wspólne czytanie to nie tylko słuchanie
Twoje dziecko nie zawsze będzie chciało spokojnie wysłuchać całej historii. Może wskazać kota w rogu ilustracji, wrócić kilka stron wcześniej albo powiedzieć, że bohater wcale nie jest smutny, tylko zły. I właśnie wtedy czytanie naprawdę staje się wspólne.
American Academy of Pediatrics zwraca uwagę, że czytanie z małym dzieckiem to nie tylko kontakt ze słowami. Liczą się także bliskość, wspólna uwaga i rozmowa między Tobą a dzieckiem.
Nie musisz więc czytać każdej strony dokładnie tak, jak została napisana. Możesz zatrzymać się tam, gdzie zatrzymało się Twoje dziecko.
Co pokazują badania?
Przegląd 19 badań obejmujących ponad 2500 dzieci w wieku od 1 do 6 lat pokazał, że wspólne czytanie książek obrazkowych może wspierać rozwój języka. Co ciekawe, podczas takich aktywności także rodzice z czasem częściej zadawali pytania, reagowali na komentarze dziecka i zostawiali mu więcej przestrzeni na odpowiedź.
To dobra wiadomość. Nie zawsze potrzebujesz kolejnej „edukacyjnej” książki. Czasem większe znaczenie ma po prostu to, co wydarza się między Wami podczas czytania.
Czym jest czytanie dialogowe?
Nazwa brzmi poważnie, ale sama idea jest bardzo prosta. Czytanie dialogowe to takie czytanie, w którym Twoje dziecko nie tylko słucha, ale też mówi, pokazuje, pyta i komentuje.
Możesz zatrzymać się na ilustracji i zapytać: „Co tutaj widzisz?”, „Jak myślisz, dlaczego on to zrobił?” albo „Co wydarzy się dalej?”. Nie potrzebujesz wielu pytań. Czasem wystarczy jedno zdanie: „Naprawdę? Opowiedz mi więcej”.
Najważniejsze jest to, że słuchasz odpowiedzi.
Nie przepytuj. Bądź ciekawa
Jest różnica między pytaniem „Pamiętasz, jaki kolor miał samochód?” a „Którym samochodem chciałabyś pojechać?”. Pierwsze bardziej sprawdza pamięć. Drugie zaprasza Twoje dziecko do rozmowy i wyobrażania sobie.
Nie oznacza to, że pytania o szczegóły są złe. Chodzi raczej o to, żeby wspólne czytanie nie zamieniło się w quiz. Nie musisz sprawdzać, ile dziecko zapamiętało. Możesz po prostu być ciekawa tego, co zauważyło i co o tym myśli.
Czasem właśnie z takiej małej dygresji rodzi się najlepsza rozmowa.
Ta sama książka po raz trzynasty?
Ty znasz już każde zdanie, a Twoje dziecko nadal mówi: „Jeszcze raz”. To też ma sens. Kiedy historia jest dobrze znana, dziecko może skupić uwagę na czymś nowym: zauważyć szczegół, przewidzieć, co się wydarzy, dokończyć zdanie albo opowiedzieć fragment po swojemu. Powtarzanie nie zawsze oznacza nudę. Dla dziecka znajoma opowieść daje poczucie przewidywalności i zostawia więcej przestrzeni na własne pomysły.
Nie zawsze potrzebujecie nowej historii. Czasem ta ukochana daje najwięcej miejsca na rozmowę.
A jeśli historia nie pochodzi z książki?
Większość badań dotyczących wspólnego czytania dotyczy książek, dlatego nie można zakładać, że każda historia pokazana w innym medium daje dokładnie takie same efekty. Możesz jednak wykorzystać to, co z tych badań wynika najprościej: Twoja obecność ma znaczenie. Zatrzymaj historię, zadaj pytanie, porozmawiaj o bohaterze albo zauważ emocję. Możesz też po prostu posłuchać tego, co Twoje dziecko samo chce powiedzieć.
Ta idea jest nam bliska również w Numi. Historia nie ma zastępować Waszej rozmowy. Ma dawać jej początek.
Cztery proste pomysły na wspólne czytanie
Możesz potraktować je jak inspirację, nie jak instrukcję.
Obejrzyj. Zapytaj: „Co zauważasz?”\ Opowiedz. „Co Twoim zdaniem się wydarzyło?”\ Odczuj. „Jak może czuć się bohater?”\ Odkryj. „Co Ty zrobiłabyś na jego miejscu?”
Nie musisz przechodzić przez wszystkie cztery. Czasem wystarczy jedno pytanie. A czasem Twoje dziecko samo zacznie opowiadać i wtedy najlepsze, co możesz zrobić, to po prostu słuchać.
Historia nie kończy się na ostatnim zdaniu
Wspólne czytanie nie musi być idealne, spokojne ani „edukacyjne”. Możecie zgubić wątek, wrócić trzy strony wcześniej albo pół wieczoru rozmawiać o jednym bohaterze — i właśnie na tym polega wartość wspólnej historii. Twoje dziecko nie tylko słyszy słowa, ale też czuje, że jego pytania, skojarzenia i pomysły są dla Ciebie ważne. Czasem to właśnie po zamknięciu książki zaczyna się najlepsza część.
Najczęstsze pytania rodziców
Co daje wspólne czytanie z dzieckiem?
Daje dziecku kontakt z językiem, rozmową i Twoją uwagą. Badania wskazują również, że wspólne czytanie książek może wspierać rozwój mowy.
Co to jest czytanie dialogowe?
To czytanie, w którym Twoje dziecko aktywnie uczestniczy w historii. Może komentować, odpowiadać, pytać i opowiadać po swojemu.
Jakie pytania zadawać podczas czytania?
Najlepiej proste i otwarte, np. „Co zauważyłaś?”, „Co może czuć bohater?” albo „Co Ty zrobiłabyś na jego miejscu?”.
Czy warto czytać tę samą książkę wiele razy?
Tak. Znana historia pozwala dziecku przewidywać wydarzenia, zauważać nowe szczegóły i coraz swobodniej włączać się w opowieść.